“Nëna që u kthye mbrapa, vajza që mbeti rrugëve”

# Nëna që u kthye mbrapa, vajza që mbeti rrugëve

Ishte vetëm katër vjeçe. Katër. Një moshë kur fëmijët besojnë se bota është e butë, se duart që i mbajnë nuk do t’i lëshojnë kurrë, se çdo largim është i përkohshëm. Ajo kishte një çantë të vogël rozë në shpinë, aq të lehtë sa mezi ndihej, por mjaftueshëm të madhe për të mbajtur gjithçka që ajo mendonte se i duhej: një kukull me flokë të verdhë, një shishe uji pothuajse bosh dhe një copë biskote të thyer në dy. Sytë e saj të mëdhenj, ende të pafajshëm, lëviznin nga një fytyrë në tjetrën, duke kërkuar një të vetme mes turmës—fytyrën e nënës.

Ajo qëndronte në mes të rrugës, e vogël dhe e padukshme për një botë që nxitonte. Nuk qante. Jo sepse nuk kishte frikë, por sepse ende nuk e kuptonte plotësisht se çfarë po ndodhte. Fëmijët, në atë moshë, kanë një aftësi të çuditshme për të besuar. Besojnë se gjërat rregullohen vetë, se e keqja është një keqkuptim, se të rriturit kthehen gjithmonë. Ndoshta shpresa që nëna do të kthehej ishte më e fortë se frika që po i rritej ngadalë në kraharor.

Nëna e saj ishte larguar. Pa zhurmë, pa britma, pa një përqafim të fundit që do t’i mbetej kujtim. Thjesht ishte kthyer mbrapa dhe kishte ecur larg, duke mos u kthyer as edhe një herë. Askush nuk e di se çfarë e shtyu drejt atij vendimi. Ishte varfëria që e kishte shtrydhur deri në pikën e fundit? Ishte frika nga një e ardhme pa dalje? Ishte presioni i një shoqërie që gjykon pa pyetur? Apo një dhimbje e brendshme që nuk e përballonte më? Ndoshta ishte gjithçka bashkë. Por rruga nuk pyet për arsye. Rruga vetëm merr.

Vajza u ul në trotuar, këmbët e vogla i vareshin mbi asfaltin e ftohtë. Shtrëngoi lodrën e saj të vetme me të dyja duart, sikur po mbante një premtim që po i rrëshqiste. Çdo hap që dëgjonte pas shpine e bënte të kthehej me shpresë. Çdo zë femre që kalonte pranë i dukej i njohur për një çast. “Mami?”, pëshpëriste me zë të ulët, një fjalë e vogël, por e rëndë. Askush nuk përgjigjej. Vetëm makinat kalonin me zhurmë. Vetëm njerëzit nxitonin, me sytë e ngulur në telefonë, me mendjen diku tjetër.

Ajo nuk dinte se çfarë ishte braktisja. Nuk dinte se bota mund të ishte kaq e ftohtë. Nuk dinte se dashuria ndonjëherë ikën pa shpjegim. Ajo dinte vetëm se duart që e mbanin dikur fort, nuk ishin më aty. Dhe kjo është dhimbja më e madhe: kur një fëmijë pret dashuri, por merr heshtje. Kur pret një zë të njohur, por dëgjon vetëm zhurmën e hapave të huaj.

Koha kalonte ngadalë, si në një ëndërr të keqe nga e cila nuk zgjohej dot. Dielli lëvizte në qiell, hijet zgjateshin. Askush nuk ndalej. Disa e shikonin me bisht të syrit dhe vazhdonin rrugën. Të tjerë mendonin se ndoshta prindërit ishin diku afër. Është e lehtë të supozosh. Është më e vështirë të ndalesh.

Në mendjen e saj të vogël, nëna nuk kishte ikur. Nëna thjesht ishte vonuar. Ndoshta kishte shkuar të blinte diçka. Ndoshta kishte humbur. Fëmijët e gjejnë gjithmonë një justifikim për ata që duan. Dashuria e tyre nuk kërkon prova. Ajo mbylli sytë për një çast dhe u përpoq të kujtonte zërin e saj. Si i thoshte “zemra e mamit”. Si i rregullonte flokët çdo mëngjes. Si i thoshte të mos kishte frikë, sepse mami ishte gjithmonë aty.

Por mami nuk ishte aty.

Dikush më në fund u ndal. Një grua e panjohur, me fytyrë të lodhur dhe sy të mbushur me lot. Ajo u ul pranë vajzës dhe i foli me një zë të butë, të kujdesshëm, sikur kishte frikë se mos e thyente. Vajza ngriti sytë, plot shpresë, por shpresa u shua shpejt. Nuk ishte ajo. Gruaja e mori në krahë, e shtrëngoi fort, sikur donte t’i jepte gjithë dashurinë që i kishte munguar. Por disa plagë nuk shërohen me përqafime. Sepse disa mungesa nuk mbushen kurrë.

Mungesa e nënës lë një boshllëk që as koha nuk e fshin plotësisht. Ajo rritet bashkë me fëmijën, ndryshon formë, por nuk zhduket. Në vitet që vijnë, vajza do të pyesë veten pse. Pse ajo u la. Çfarë kishte gabim tek ajo. Pyetje që nuk duhet t’i bëjë kurrë një fëmijë, por që shumë prej tyre i mbajnë me vete gjithë jetën.

Kjo nuk është vetëm historia e një vajze. Është historia e shumë fëmijëve që rriten me një mungesë që nuk e zëvendëson askush. Është një pasqyrë e një shoqërie që shpesh zgjedh të shikojë nga ana tjetër. Është një thirrje për përgjegjësi, për ndjeshmëri, për veprim.

Sepse përgjegjësia jonë nuk mbaron te vetja. Nuk mbaron te problemet tona, te justifikimet tona. Asnjë fëmijë nuk duhet të rritet duke pyetur veten: “Pse nuk më deshën?”. Asnjë fëmijë nuk duhet të mësojë kaq herët se heshtja mund të dhembë më shumë se çdo fjalë.

Dhe ndoshta, nëse do të ndaleshim pak më shpesh. Nëse do të shikonim më me kujdes. Nëse do të dëgjonim pëshpëritjet e vogla që humbasin në zhurmën e botës—ndoshta më pak fëmijë do të mbeteshin rrugëve, duke pritur dikë që nuk kthehet kurrë.